Resimlerin Görüntülenmesine İzin Verilmiyor
Resimleri Görebilmek İçin Üye Ol veya Giriş Yap
Doğumu 27 Şubat 1947 Ankara

Ölümü 6 Mayıs 1972 Ankara, Ankara Merkez Kapalı Cezaevi (İdam)


Hayatı
1965'ten sonra Türkiye'de gelişen gençlik hareketinin en önemliönderlerinden ve Türkiye Halk Kurtuluş Ordusu (THKO)'nun kurucu veyöneticilerinden Deniz Gezmiş, 27 Şubat 1947'de Ankara'nın Ayaşilçesinde doğdu. Öğretmen bir ailenin çocuğu olması sebebiyle ilk veortaöğrenimini Sivas'da, liseyi İstanbul'da okudu. Gezmiş, henüz liseöğrencisiyken sol düşünceyle tanıştı ve kendini dönemin eylemleriiçinde buldu. 1965'de Türkiye İşçi Partisi (TİP)'nin Üsküdar ilçesineüye oldu. İlk kez 31 Ağustos 1966'da Ankara'dan İstanbul'a yürüyenÇorum Belediyesi temizlik işçilerinin Taksim Anıtı'na çelenk koymalarısırasında işçileri destekleyen ve Türk-İş yöneticilerini protesto edengösteri sırasında gözaltına alındı. 7 Kasım 1966'da İstanbulÜniversitesi Hukuk Fakültesine girdi. Ardından 19 Ocak 1967'de TürkiyeMilli Talebe Federasyonu (TMTF) binasının yedd-i emine verilmesisırasında çıkan olaylarda yakalandı ve bir gün sonra iki arkadaşıylaçıkarıldığı mahkeme tarafından serbest bırakıldı. 22 Kasım 1967'deöğrenci örgütlerinin düzenlediği Kıbrıs Mitingi sırasında Aşık İhsaniile birlikte ABD bayrağını yaktıkları gerekçesi ile gözaltına alınıpdaha sonra serbest bırakılan Deniz Gezmiş, Hukuk Fakültesi'nde birlikteokuduğu arkadaşlarıyla birlikte 30 Ocak 1968'de Devrimci HukuklularÖrgütünü kurdu. 7 Mart 1968'de İÜ Fen Fakültesi konferans salonundadüzenlenen AIESEC genel kurul toplantısında konuşma yapan Devlet BakanıSeyfi Öztürk'ü protesto ettiği için tutuklandı. 2 Mayıs'a kadar tutuklukalan Gezmiş, 30 Mayıs'ta 6. Filo'yu protesto ettiği için yargılandı veberaat etti. Öğrenci eylemleri içinde etkinliği giderek artan DenizGezmiş, 12 Haziran 1968'de İstanbul Üniversitesi'nin işgal edilmesindeönderlik etti. İşgal Konseyi adına İÜ Senatosu ile Baltalimanı'ndayapılan görüşmelere katılan öğrenci heyetinin içinde yer aldı; öğrencihaklarının elde edilip işgalin sona erdirilmesinde etkili oldu.İşgalden kısa bir süre sonra İstanbul'a gelen 6. Filo'yu protestoeylemlerinde yer alan Gezmiş, 30 Temmuz'da bu eylemlerden dolayıtutuklandı ve 20 Eylül'de serbest bırakıldı.

TİP içindeyoğunlaşarak, ayrılıklara ve tartışmalara yol açan ideolojik sorunlardaMilli Demokratik Devrim (MDD) görüşünü benimseyen Deniz Gezmiş, bugörüşün özellikle devrimci öğrenciler arasında yayılmasında etkilioldu. Ekim 1968'de eylemlerde birlikte olduğu Cihan Alptekin, Mustafaİlker Gürkan, Mustafa Lütfi Kıyıcı, Cevat Ercişli, M. Mehdi Beşpınar,Selahattin Okur, Saim Kurul ve Ömer Erim Süerkan'la birlikte DevrimciÖğrenci Birliği (DÖB)'ni kurdu. 1 Kasım 1968'de TMGT (Türkiye MilliGençlik Teşkilatı) , AÜTB, ODTÜÖB ve DÖB'ün başlattığı Samsun'danAnkara'ya Mustafa Kemal Yürüyüşü'nü düzenledi. Ardından 28 Kasım1968'de ABD büyükelçisi Kommer'in gelişi sırasında YeşilköyHavaalanı'nda düzenlenen protesto gösterileri nedeniyle tutuklandı vebir süre sonra serbest bırakıldı.

İstanbul Üniversitesi'ndesağcı güçlerin 16 Mart 1969'da girişmiş olduğu hareketlere öğrencikitlesiyle birlikte karşı koyan Gezmiş, bu eylemi gerekçe gösterilerek19 Mart'ta yeniden tutuklanarak 3 Nisan'a kadar hapis yattı. Ardından31 Mayıs 1969'da İÜ Hukuk Fakültesi öğrencilerinin, reform tasarısınıngerçekleşmemesini protesto için giriştikleri işgale önderlik etti.Üniversitenin kapatılıp, polise teslim edilmesi nedeniyle çıkançatışmalarda yaralandı. Hakkında gıyabi tutuklama kararı olmasınarağmen hastaneden kaçan Gezmiş, Haziran'ın sonunda Filistin'e gitti.Filistin'e gitmeden önce 23 Haziran 1969'da TMGT'nin topladığı 1.Devrimci Milliyetçi Gençlik Kurultayı'na kendisi gibi haklarındatutuklama kararı olan FKF Genel Başkanı Yusuf Küpeli ile birlikte birmücadele programı gönderdi. Eylül'e kadar Filistin'de gerillakamplarında kalan Deniz Gezmiş,1 Eylül 1969'da, 10 Haziran'da"üniversiteyi işgal" ettiği gerekçesiyle Hukuk Fakültesi'nden ihraçedildi. Hakkında tutuklama kararının olduğu bu dönemde gazetecileregizlendiği yerden demeçler verdi. 23 Eylül 1969'da Hukuk Fakültesi'ndeolduğu sırada haber verilen polislerin de fakülteye gelmesi üzerineteslim olan Gezmiş, 25 Kasım'da serbest bırakıldı. Ancak Yıldız Devletve Mühendislik Akademisi'nde Battal Mehetoğlu'nun sağcılar tarafındanöldürülmesinden sonra okulda yapılan aramada, ele geçirilen dürbünlübir tüfeğin Gezmiş'e ait olduğu öne sürülerek hakkında yenidentutuklama kararı alındı. 20 Aralık 1969'da yakalanan Gezmiş, kendisiylebirlikte tutuklanan Cihan Alptekin'le birlikte 18 Eylül 1970'e kadartutuklu kaldı. Bundan sonra öğrenci eylemlerinden uzaklaşarak,mücadelesini değişik alanlarda sürdürdü. Sinan Cemgil ve Hüseyinİnan'la birlikte THKO'yu kurdu. 11 Ocak 1971'de THKO adına Ankara İşBankası Emek Şubesi'nin soygununu gerçekleştirenler arasında yeraldı. 4Mart 1971'de dört ABD'li erin Balgat'taki Tuslog Tesisleri'ndenkaçırılması eyleminde de bulundu. Kaçırılan erler daha sonra serbestbırakıldı

Yakalanışı ve İdam Edilişi..
12 Mart darbesinin ilk günlerinde Yusuf Aslan ile birlikte Sivas'agitmekte iken motorsikletleri bozulur. Bir ihbar sonucu polisleringelmesi üzerine çıkan çatışmada Yusuf Aslan ile birbirlerinikaybederler. Yusuf Arslan o esnada Deniz Gezmiş ise 16 Kasım 1971 salıgünü Sivas'ın Gemerek ilçesinde yakalandı ve Kayseri'ye getirildi.Buradan Ankara'ya götürüldü ve zamanının İçişleri Bakanı HaldunMenteşoğlu'nun makamına götürüldü.

Mahkeme 16 Temmuz 1971 günüAltındağ Veteriner Okulu binası'nda Tuğgeneral Ali Elverdibaşkanlığında Ankara Sıkıyönetim Komutanlığı 1 nolu Mahkemesi'ndebaşladı ve 9 Ekim 1971 günü bitti. Deniz ve arkadaşları 16 Temmuz1971'de başlayan THKO-1 Davası'nda TCK'nin 146. maddesini ihlal ettiğigerekçesiyle, 9 Ekim 1971'de idam cezasına çarptırıldı.

Yusuf Aslan ve Hüseyin İnan ile birlikte 6 Mayıs 1972 tarihinde Ankara Merkez Kapalı Cezaevi'nde idam edildi.

İdam edilmeden önce son isteğinin Rodrigo'nun Aranjuez konçertosunu(muhtemelen Adagio'sunu) dinlemek ve bir bardak demli çay içmek olduğusöylenir, ama bu isteğinin yerine getirilmediği bilinmektedir. Birbaşka iddiada ise Deniz Gezmiş'e son isteği sorulduğunda idamını kendigerçekleştirmek istemiş ve tam idam edileceği sırada altındaki tabureyikendi itmiştir. Bir başka iddia da ise idam edilecek olan 2 arkadaşıylavedalaşmak istediği söylenir ki Hoşçakal Yarın filminde de böylegösterilmektedir. İdam kemendi boynundan geçirilirken de, hücresindenalınıp apar topar darağacına götürülürken giymesine izin verilmeyenbotlarının askerlere bırakılmamasını, ailesinden birinin almasınıistediğini belirtmişti. Son sözleri: "Yaşasın tam bağımsız Türkiye!Yaşasın Marksizm-Leninizm! Yaşasın Türk ve Kürt halklarınınkardeşliği!! Yaşasın işçiler, köylüler! Kahrolsun Emperyalizm!" oldu.

Ses belgeleri ve mahkeme savunmasından bölümler
"...Biz hiçbir zaman bütün çabamıza rağmen Türkiye'nin bağımsızlığınıtemin edemedik. Bugüne kadar da bu * "...Öteden beri arz etmiş olduğumgibi, bu ülkede Anayasa’yı en fazla savunanlar bizleriz. Anayasa’yıihlal edenlerse ortadadır. Anayasa’nın uygulanmasını isteyen genebizleriz. Anayasa’yı uygulamayan yavuz kimselerse hâlâ ortadadır. Veyine o kişiler bizim kellemizi istemektedirler..."
"...Yaptıklarımızın haklı olduğuna inanıyorum. Halen de bu inancıtaşıyorum. Türkiye'nin bağımsızlığından başka bir şey istemedim ve busebeple Amerikan emperyalizmine ve işbirlikçilerine karşı mücadeleverdik. Bundan dolayı ölümden korkmuyoruz. Onu ancak işbirlikçilerdüşünsün ve ancak onlar kendi canının telaşına düşsün. Ve ben 24yaşındayken kendimi Türkiye'nin bağımsızlığına armağan etmekten onurduyuyorum."[1]
"Kısaca; Amerikan emperyalizmi yurdumuzda varoldukça bu talan devam edecektir. Türkiye’nin kalkınması için tek vezorunlu şart Amerika’nın yurttan atılmasıdır. Hem Amerika, hem kalkınmaolmaz. Kalkınma toplumsal bir sorundur. Türkiye’de Amerika var oldukça,toplum kalkınamayacak, fakat büyük zenginler, komisyoncular ve uşaklarolacaktır. Amerika yurdumuzda var oldukça, kalkınma değil, tam tersineaçlık ve sefalet var olacaktır."
...Fikir özgürlüğünü veanayasayı paravan yapanlar önceleri Atatürkçü geçinirken,onun fikir veşahsiyetinide küçük görmeye başladılar şeklinde ve sadece Mustafa Kemaltarafını beğeniyorlardı şeklinde bir cümle mevcuttu.Bunu kesin olarakreddediyorum, asla kabul etmiyorum.Diğer yurtseverler de bunu kabuletmez,bu kasten tahrif edilmek isteniyor,gerçekler örtülmekisteniyor.Bu cümle art niyetle hazırlanmıştır.Bu memlekette MustafaKemal'e gerçekten sahip çıkanlar varsa onlar da bizleriz.

Ölmeden önce ailesine yazdığı mektup
Baba, bu mektup elinize geçtiğinde ben aranızda olmayacağım. Ben nekadar üzülmeyin dersem yine de üzüleceğinizi biliyorum.Fakat bu durumumetanetle karşılamanızı istiyorum, insanlar doğar, büyür, yaşar,ölürler, önemli olan çok fazla yaşamak değil, yaşadığı süre içindefazla şeyler yapabilmektir. Bu nedenle ben erken gitmeyi normalkarşılıyorum. Ve kaldı ki benden evvel giden arkadaşlarım hiçbir zamanölüm karşısında tereddüt etmemişlerdir. Benim de düşmeyeceğimden şüphenolmasın, oğlun, ölüm karşısında aciz ve çaresiz kalmış değildir, o buyola bilerek girdi ve sonunun bu olduğunu biliyordu. Seninledüşüncelerimiz ayrı ama beni anlayacağını tahmin ediyorum. Sadece senindeğil Türkiye'de yaşayan Türk halklarının da anlayacağına inanıyorum.Cenazem için gerekli talimatları avukatlarıma verdim. Ayrıca savcıya dabildireceğim. Ankara'da 1969'da ölen arkadaşım Taylan Özgür'ün yanınagömülmek istiyorum. Onun için cenazemi İstanbul'a götürmeye kalkma,annemi teselli etmek sana düşüyor, kitaplarımı küçük kardeşimebırakıyorum. Kendisine özellikle tembih et. Onun bilim adamı olmasınıistiyorum, bilimle uğraşsın ve unutmasın ki bilimle uğraşmak da biryerde insanlığa hizmettir, son anda yaptıklarımdan hiç pişmanlıkduymadığımı belirtir, seni, annemi, ağabeyimi ve kardeşimidevrimciliğin olanca ateşi ile kucaklarım. Oğlun Deniz Gezmiş.(Kaynak:Gülünün Solduğu Akşam, Erdal Öz)