Dünya Miras Listesinde TürkiyeDünya Miras Listesinde Türkiye...Bütün
insanlığın ortak mirası olarak kabul edilen evrensel değerlere sahip
kültürel ve doğal sitleri dünyaya tanıtmak, toplumda sözkonusu evrensel
mirasa sahip çıkacak bilinci oluşturmak ve çeşitli sebeplerle bozulan,
yokolan kültürel ve doğal değerlerin yaşatılması için gerekli
işbirliğini sağlamak amacıyla UNESCO’nun 17 Ekim – 21 Kasım 1972
tarihleri arasında Paris’te toplanan 16. Genel Konferansında sorunun
uluslararası bir sözleşme konusu yapılmasına karar verilmiş ve 16 Kasım
1972’de “Dünya Kültürel ve Doğal Mirasının Korunmasına Dair Sözleşme”
kabul edilmiştir. Türkiye, bu sözleşmeyi 23 Mayıs 1982 tarihinde
onaylanmış ve 1983 yılında Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe
girmiştir.
2000 yılı sonu itibariyle Dünya genelinde
Dünya Miras Listesine kayıtlı 690 kültürel ya da doğal varlık
bulunmaktadır. Bunların 530 tanesi kültürel/arkeolojik sit, 137 tanesi
doğal sittir. 23 tanesi ise karma (kültürel/doğal) sittir. Her yıl
gerçekleşen Dünya Miras Komitesi toplantıları ile bu sayı artmaktadır.
Ülkemiz,
Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğünün sorumluluğu
altında yürüttüğü çalışmalar neticesinde bugüne kadar Dünya Miras
Listesine 9 adet varlığımızın alınmasını sağlamıştır.
Bu
varlıklardan; İstanbul, Safranbolu, Boğazköy, Nemrut Dağı,
Xanthos-Letoon, Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası, Truva Arkeolojik
Kenti kültürel, Pamukkale ve Göreme-Kapadokya hem kültürel, hem doğal
miras olarak listeye alınmıştır.
Dünya Miras Listesindeki Doğal ve Kültürel Varlıklarımız Sıra : 356
Niteliği : Kültürel
Varlığın Adı : İstanbul’un Tarihi Alanları
Dünya Miras Listesine Alınma Tarihi : 6.12.1985
Sıra : 357
Niteliği : Doğal / Kültürel
Varlığın Adı : Göreme ve Kapadokya Milli Parkı
Dünya Miras Listesine Alınma Tarihi : 6.12.1985
Sıra : 358
Niteliği : Kültürel
Varlığın Adı : Divriği Ulu Cami ve Darüşşifası
Dünya Miras Listesine Alınma Tarihi : 6.12.1985
Sıra : 377
Niteliği : Kültürel
Varlığın Adı : Hattuşaş (Boğazköy)
Dünya Miras Listesine Alınma Tarihi : 28.11.1986
Sıra : 448
Niteliği : Kültürel
Varlığın Adı : Nemrut Dağı
Dünya Miras Listesine Alınma Tarihi : 11.12.1987
Sıra : 484
Niteliği : Kültürel
Varlığın Adı : Xanthos-Letoon
Dünya Miras Listesine Alınma Tarihi : 9.12.1988
Sıra : 485
Niteliği : Doğal / Kültürel
Varlığın Adı : Pamukkale – Hierapolis
Dünya Miras Listesine Alınma Tarihi : 9.12.1988
Sıra : 614
Niteliği : Kültürel
Varlığın Adı : Safranbolu Şehri
Dünya Miras Listesine Alınma Tarihi : 17.12.1998
Sıra : 849
Niteliği : Kültürel
Varlığın Adı : Truva Arkeolojik Kenti
Dünya Miras Listesine Alınma Tarihi : 2.12.1998
Uygarlıkların beşiği olarak çok zengin bir kültürel
ve tarihi mirasa sahip olan Ülkemizin bu zenginlikleri eşsiz doğal
güzelliklerle de desteklenmektedir.
Bir çok dünya ülkesi için 9 adet varlığın Dünya
Miras Listesinde yer alması ülke ve dünya ölçeğinde sayısal olarak
yeterli görülebilecekken, Türkiye’nin sahip olduğu zenginlikler dikkate
alındığında bu sayının olması gerekenin çok altında olduğu açıktır.
Tarihin her döneminde farklı uygarlıklara ev sahipliği yapmış olan
Anadolu’daki bu uygarlıklara ait mimari ve yöresel çeşitlilikleri,
farklı bölgeleri ve farklı kültürlerin tanıtımı ve yansıtılması
açısından bu sayı yetersiz kalmaktadır.
Dünya Miras Listesinde yer alan 9 varlığın yanısıra
UNESCO Dünya Miras Endikatif (Geçici) Listesinde yer alan Efes ve
Karain örenyerlerine ait adaylık dosyaları UNESCO Dünya Miras Merkezine
gönderilmiştir.
Diğer yandan Dünya Miras Listesinde daha fazla
kültürel ve doğal varlıkla temsil edilebilmemiz için gerekli olan
geçici liste (endikatif liste) UNESCO Genel Müdürü Mr. Koichiro
Matsuura’ya bizzat sunulmuştur. Bu listede 2 doğal külterel alan, 2
kültürel peyzaj alanı, 12 kültürel varlık olmak üzere toplam 16 adet
varlık bulunmaktadır.
UNESCO Dünya Miras Merkezi’nce onaylanan bu listede
yer alan varlıklara ilişkin dosyalar kapsamlı olarak hazırlanacak ve
Dünya Miras Komitesinin onayına sunulacaktır. Bu aşama oldukça uzun bir
süreç olup, Dünya Miras Merkezinin uygun görüşü ve ICOMOS (Uluslararası
Anıtlar ve Sitler Konseyi) ve/veya IUCN (Uluslararası Dünya Doğayı
Koruma Birliği) uzmanların yerlerinde inceleme yapmalarını takiben büro
ve komitenin onayı ile Dünya Miras Listesine alınmaları mümkün
olabilecektir.
Liste hazırlanırken önerilen varlıkların, mimari,
tarihi, estetik ve kültürel değerlerinin yanısıra ekonomik, sosyal,
sembolik ve felsefi özellikleri de dikkate alınmıştır. Ülkemizde Dünya
Miras Listesinde olması gerektiğini düşündüğümüz onlarca varlık
bulunmakla birlikte UNESCO’ya taraf ülkelerin Dünya Miras Listesinde
dengeli olarak yer almalarına önem verildiğinden, arzu edilenden daha
az sayıda varlık bu aşamada geçici listede yer almaktadır.
Amacımız; bu evrensel kültür değerlerimizin özellik
ve güzelliklerin Dünyaya tanıtılması ve uluslararası katkılarla
korunarak gelecek kuşaklara en iyi ve korunmuş şekilde aktarılmasıdır.
Dünya Miras Merkezince 2000 yılı içinde onaylanan Geçici (Endikatif) Listede aşağıdaki varlıklarımız yer almaktadır.
1) Selimiye Cami ve Külliyesi (16. yy)
2) Bursa ve Cumalıkız Osmanlı Kentsel ve Kırsal Yerleşimleri (13. yy. 15. yy)
3) Konya Selçuklu Başkenti
4) Alanya Kalesi ve Tersanesi
5) Selçuk Kervansarayları Denizli – Doğubeyazıt Güzergahı (13. yy)
6) Ishakpaşa Sarayı (17. yy)
7) Harran ve Şanlıurfa Yerleşimleri (17. yy – 19. yy)
Resimlerin Görüntülenmesine İzin Verilmiyor
Resimleri Görebilmek İçin
Üye Ol veya
Giriş Yap Diyarbakır Kalesi ve Surları (12. yy)
9) Mardin Kültürel Peyzaj Alanı (13. yy)
10) Ahlat Eski Yerleşimi ve Mezar Taşları (12. yy – 13. yy)
11) Sümela Manastırı (5. yy – 19. yy)
12) Alahan Manastırı (7. yy)
13) St. Nicholas Kilisesi (7. yy – 8. yy)
14) St. Paul Kilisesi, St. Paul’s Kuyusu ve Çevresi
15) Kekova
16) Güllük Dağı – Termessos Milli Parkı
1- Selimiye Camii ve Külliyesi Yeri : Marmara Bölgesi
Boylam : 260 34’ Doğu
Enlem : 410 41’ Kuzey
Kriter : a) i, ii, iii, iv, Kültürel
Mimar Sinan’ın Ustalık Dönemi eseri ve mimarlık
sanatının en görkemli örneklerinden biri olan Selimiye Camii ve
Külliyesi 16. yy.’da Sultan III. Selim adına yaptırılmıştır. Ustalık,
işçilik ve malzemesi ile Türk mermer işlemeciliğinin seçkin bir örneği
olarak adaylık için önerilmektedir.
2- Bursa ve Cumalıkızık Osmanlı Kentsel ve Kırsal Yerleşimleri Yeri : Marmara Bölgesi
Boylam : 290 04’ Doğu
Enlem : 400 12’ Kuzey
Kriter : a) i, iii, iv, Kültürel
İlk kez M.Ö. 200 yılında yerleşim görmüş olan Bursa,
Roma ve Bizans dönemlerinden sonra Osmanlıların ilk başkenti olarak en
görkemli yıllarını yaşamıştır. Osmanlıların ilk altı padişahı döneminde
yapılmış olan 127 cami, 45 türbe, 34 medrese, 25 han, 37 hamam ve 14
imarethane ile Bursa Merkezi ve Osmanlıların Bursa’yı fethi sırasında
lojistik destek görevi gören gelenekleri, geleneksel mimarisi ve yaşam
biçimi ile Osmanlı köyü olarak yaşayan Cumalıkızık Köyü adaylık
listesinde yer almaktadır. Özellikle Bursa İl merkezinin listede yer
alması Türk-İslam mimarlığının dünyaya tanıtımı açısından da yararlı
olacaktır.
