Avşar boyu Oğuz Kağan Destanı'na göre Oğuz Türklerinin 24 boyundanbiridir. Bu boyların Bozoklar kolundan (sağ kolundan) Oğuz Kağan'ınoğlu Yıldız Han'ın dört oğlundan en büyüğü olan Avşar'ın soyundan gelir.

Avşar Adının Anlamı

Avşar boyunun adı Kaşgarlı Mahmut (XI. yy) ve Fahrettin Mübarek Şah(XIII yy) listelerinde Afşar; Reşidüddin (XIV. yy başı) ile ona dayananYazıcı-oğlu (XV. yy) ve Ebulgazi Bahadır Han (XVII. YY) listelerindeAvşar olarak geçer. Moğol istilasından önceki Vakayinamelerde de Avşarşeklinde rastlamak mümkündür. XIV ve XVII. Yy ’larda Anadolu’da herikisi de gö-rülmekle beraber Avşar adı daha çok yaygındır ve telâffuzşekli zamanımız-da ülkenin her yerinde Afşar’ın yerini almıştır. Bunakarşılık XVI. Yy ’dan beri İran kaynaklarında Afşar şeklinde yazılır vehalen de bu boya mensup oymak ve köylülerce Afşar olarak söylenir.Kaşgarlı Mahmut kabile olarak diğer Oğuz boyları ile birlikte 6.sı-rada Afşar olarak bahseder. Reşidüddin’e göre Avşar, hükümdarçıkarmış 5 boydan (diğerleri Kayı, Yazır, Bey dili, Eymür. Bunlardansadece Eymür Üç-Ok’lardandır) birisidir. Manası ise “çevik ve vahşihayvan avına heves-li”dir. Yazıcı oğlu Ali’de “cüst-ü çalak ve ava,canavara ve kuşa hevesli” manasını vermektedir. Ebulgazi Bahadır Han’damanasını “işini ıldam (çabuk) işleyici” olarak verir. Çağdaşbilginlerden Wambery ise Avşar adına bir yerde “toplayıcı” diğer biryerde ise “zaptiye neferi, mübaşir” manasını vermektedir. G. Nemeth’deAvşar’ın “Avş” fiilinden geldiğini bunun da Kırım-Kazak Türk-çe’sinde“müsaade etmek ve itaat etmek” manasına geldiğini, dolayısıyla Afşar’ın“itaatli” manasında olduğunu söylemektedir. Zeki Velidi Togan’daAvşar’ın “Avcı + er” den geldiğini söylemekte, Tomaschek’in “avş=kam”demek olduğunu ve bunun mümkün olamayacağını belirtmektedir. Z. B.Muhammedovan’a göre “avşarmak, avşarılmak” sözleri kibirli olmak vekibirlenmek anlamındadır. Azeri lehçesinde “avşar” süt, “avşarmak”sağmak, Seyhan ağızlarında ise “yetenekli” manasında kulla-nılmaktadır.Ancak Avşar sözünde “ava hevesli” manasından başlarsak, kelime-ninkökünü “Av” sözünde aramak lazımdır. Buna göre av kökünden ( - ş - ar )ekleri ile meydana gelmiş olması gerekir. Biz böylece Avşar’ın “av”isminden geldiğini kabul etmiş oluyoruz ki, söyleyiş ve anlama buyönde-dir. Burada bir hususu belirtmekte fayda vardır. Eski Türkçe’de(f,v) sesleri yoktu ve Türkçe kökenli kelimelerde bu sesler (p,b)sesleriyle karşı-lanıyordu. (eb-ev, bermek-vermek, bar-var, öpke-öfkevb..) Bu sebeple Afşar/Avşar adı gerçekte Abşar/Apşar şeklindeolmalıdır. Avşar adının kay-nağı olan (av) sözünün aslı da (ab/ap)olmalı. Aparmak fiilinin anlamı da bu görüşü desteklemektedir. Buaçıdan bakınca Afşar ismine ilk defa M.Ö. 500’lü yıllardarast-lanmaktadır. Artvin’in Hopa İlçesi’nin yerinde bulunan kasaba veyakının-daki ırmak bu dönem yazarlarınca Absaros diye tanıtılmıştır.M.Ö. 508-500 yıllarında kitabını yazan Skylax buradaki kasaba ve ırmağıApsaros, M.S. 79’da ölen Plinius Absarus, M.S. 131’de bölgeyi gezenArrianos Apsaros diye tanıtır. Yunanca’da (c,ç,ş) sesleri olmadığındandolayı ve tekil belirten “os” son ekini çıkarınca bu kelimenin eneskiden Apşar diye söylenen Boz ok kolu Avşar olduğunu anlıyoruz. Aynıyıllarda çevre yer isimleri arasında Karkın’et (Karkın boyu), Azgur(Yazgur=Yazır boyu), Tumanis (Tuman=Duman), Kalarç’et (Kalaç=Halaçboyu), Paçan’k (Peçenek boyu) gibi yer adlarının bulunması dikkatçekicidir. Görüldüğü üzere Avşar adının manası hakkında çeşitli görüşve a-çıklamalar var. Anadolu halk ağzında ise Avşar kelimesi değişikanlamlarda kullanılıyor.

Afşar : 1. Bir şeyin zıddı, aksi(Eskipazar - Çankırı). 2. Çabuk iş gören, çevik (Lice, Hani –Diyarbakır, Sivas, Ereğli, Ilgın, Haremi Yörükleri ve Aziziye – Konya).Afşarı / Afşar : Bel bıçağı, kama, ucu sivri bıçak (Iğdır köyleri).Afşarsız : Gelişigüzel (Bahçeli, Bor - Niğde). Avşar : 1. Cuma günü(Çaltı-Gelendost - Isparta). 2. Bir Oğuz Bo-yu (Pınarbaşı - Kayseri;Kadirli, Kozan, Saimbeyli - Adana). 3. Süvari jan-darma (Bereketli,Tavas - Denizli, Artova, Dodurga, Zile, Çamlıbel ve köy-leri - Tokat,Çakırlar - Konya). 4. Hamarat, becerikli (Cebelibereket - Ada-na,Gavurdağı - Gaziantep). 5. Yular (Gemlik - Bursa). 6. Pekmezinpiş-meden önce şiddetle kaynaması (Konya). 7. Tarhana yaparkenpişirilen soğan, biber ve yoğurt karışımı (Eşme civarı - Uşak). Avşaragelmemek : Memeli hayvanın sağımı güç olmak (Kars ve çevresi).Avşarlan(dır)mak / Avşarlamak : Kızdırmak, işi büyütmek, hid-detlenmek(Elmalı – Antalya). Avşar sağmak : Koyunu Avşar usulü sağmak (Kars veçevresi). Oyşar : İri hayvan memesi (İrişli-Bayburt, Selim ve Sarıkamış- Kars). Oyşarramak : Hayvanı hızlı hızlı ara vermeden sağma(İrişli-Bayburt, Selim ve Sarıkamış - Kars).

Bunun yanındagünümüzde Çuvaş Türkleri arasında “Yapşar” şek-linde bir kelime vardırki; bu Avşar ile aynıdır. Başına bir “y” harfi eklendiği görülenkelimenin manası da “eli açık ve cömert”tir. Kazak Türkçe’sinde deApsar kelimesi vardır ve anlamı “biraz delimsi,delice,atak”tır.

(Bu bölüm Adnan Menderes KAYA'nın Avşar Türkmenleri kitabından alınmıştır)

Avşar Boyunun Tarihi Avşarlar, Orta Asyada iken, Dede Korkutdestanlarında Oğuzeli diye geçen Sir-Derya bölgesinde yaşamışlardı.Büyük göç ile birlikte Huzistan, Horasan yoluyla, bir grup da Irak,Suriye yoluyla Anadolu'ya gelmişler, bu arada İran, Irak Suriye,Afganistan ve Azerbaycan'a da yayılmışlardır. Avşarlar, Oğuz'un ötekitorunları Kınıklar ve Kayılar gibi devlet kurmuş, büyük hükümdarlar vesülaleler yetiştirmişlerdir. Karamanoğulları, Akkoyunlular,Aksungurlular, Özeroğulları, Sırkıntıoğulları, Karsantıoğulları, KüçükAli Oğulları ve Kozanoğulları gibi, Avşarlardan kurulu, ya da onlarıngüçlü desteği ile yaşamış sülaleler de bulunmaktadır.

İslamiyet'in kabulü ile birlikte özellikle Gazneli Mahmut zamanındaOğuzlar'a Türkmen denmeye başlanmıştır. Türkmen, müslüman olan göçebeOğuzlar'ın ikinci adıdır.

Malazgirt Savaşı'ndan sonra,Anadolu’ya Türkmenlerle beraber göç eden Avşarlar, Anadolu SelçukluDevleti’nin uç bölgelerine yerleştirilmişlerdi. Genel olarak,Anadolu’da yerleşim yerleri arasında Avşar adı, Kayılardan sonra ikincisırada gelmektedir. Bu yer adları, Avşarların, Anadolu coğrafyasınınfetih ve iskanında Kayılar ve Kınıklar gibi birinci derecede roloynadıklarını göstermektedir.

Avşarlar Türk tarihinin farklı aşamalarında kendilerinden söz ettirmişlerdir. Bu aşamalar aşağıdaki maddelerde toplanabilir.

Büyük Selçuklu Devleti'nin bölünerek zayıflamasından sonra, 12.yüzyılın ilk yarısında bir süre bağımsız, bir süre de IrakSelçuklularına bağlı şekilde sürdürdükleri beylik.
Büyük SelçukluDevleti'nin kuruluşundan önce, diğer Oğuz boyları ile beraber Avşarlarda Kıpçak Çölünde yaşarlardı. 1135-1136 yıllarında, reisleri ArslanoğluYakup Bey kumandasında güneye inerek Huzistan’a yerleştiler. YakupBey’den sonra Avşarların başına Küşdoğanoğlu Aydoğdu geçti. Şumlalakabıyla anılan bu bey, Büyük Selçuklu Devleti’nin zayıflamasındanfaydalanarak, Huzistan’da Selçuklu hakimiyetine son verdi ise de,1159’da Irak Selçuklu Devleti sultanı Melikşah gelerek tekrarHuzistan’a hakim oldu. Bu devrede, Şumla da Melikşah’ın hizmetinegirdi. 1194 yılında, Abbasi halifesi En-Nasır li-Dinillah, veziriİbn-ül-Kassab kumandasında Huzistan bölgesine bir ordu gönderdi.İbn-ül-Kassab, Huzistan’ın başşehri Tuster’i ve birçok kalelerizaptettikten sonra, Şumla’nın ailesini ve çocuklarını toplayıp Bağdat’agötürdü. Böylece Huzistan’daki, Avşar Şumla ve oğullarının hakimiyetisona erip, ülke, halifenin topraklarına katıldı.

Çeşitli kaynaklar, Karamanoğulları Beyliğini kuran ailenin, Avşar boyuna mensup olduğu belirtmektedir.
Germiyanoğulları Beyliği Avşar boyundandır.
İran tarihi ve dolaylı şekilde de Osmanlı tarihi üzerinde önemli roloynayan Avşarlar ise Anadolu’ya 13. yüzyılda göç edenlerdir.
Buikinci göç hareketi sırasında Anadolu’ya gelen Avşarların bir bölümü,daha sonra Akkoyunlu Devleti'nin kuzeybatı İran’ı ele geçirmesiüzerine, Mansur Bey önderliğinde İran’a giderek Huzistan’ayerleşmiştir. Anadolu’da kalanlar ise; daha çok Malatya ve DoğuAnadolu’da bulunuyorlardı.

Kalanlardan büyük bir bölümü,Osmanlı Devleti ile Anadolu Türklüğü arasında büyük bir mücadeleye veTürklerin Anadolu'dan kısmi bir tersine göç hareketine sahne olan ve16. yüzyılın başlarında yine İran’a göçerek Urmiye’den Herat’a kadarolan geniş bir bölgede yerleşmişlerdir. Safevi hükümdarı I. Şah İsmailbu Avşarları özellikle Horasan sınırını korumakla görevlendirmiştir.Daha sonra, 1736'da Nadir Şah bu Avşar boyları ile Afşarlar hanedanınıkurmuştur.

İran Afşarları; Mansur Bey Afşarları, İmanluAfşarları, Alplu Afşarları, Usalu Afşarları, Eberlu Afşarları olmaküzere, başlıca beş büyük obaya ayrılmaktaydı.

Safeviler'inzayıfladığı bir dönemde, Afşarların lideri Nadir; Afşar, Celayir vediğer Türkmenleri etrafında toplamış ve Şah II. Tahmasp’ın hizmetinegirmiştir. İran topraklarından Afganları çıkarınca, nüfuzu artmış, II.Tahmasp’ı tahttan indirerek yerine III. Abbas’ı şah yapmiştır.Kendisini de saltanat vekilliğine getirmiştir. 1736’da da kendişahlığını ilan etmiştir. 1737’de Hindistan seferine çıkarak Delhi’yekadar ilerlemiştir. Bir suikasttan sonra, idareyi sertleştiren NadirŞah, Afşar ve Kaçar Beyleri tarafından öldürülmüştür. Horasan’ı yönetentorunu Şahruh’un ölümünden sonra, İran'da Avşar egemenliği sonaermiştir.

İran Afşarları, günümüzde, Urmiye gölünün kuzeybatısında Hemedan, Kirmanşah, Nişabur, Kerman’ın güneyinde dağınıkhalde yaşamaktadırlar.

Avşarlar, nihayet, 18. yüzyıl ve 19.yüzyılda ve özellikle Anadolu'nun güney bölgelerinde Bozdoğan,Melemenci, Sırkıntı, Kırıntı, Karsantı, Cerit gibi TürkmenboylarıylaOsmanlı Devleti'nin iskan politikasına karşı Dadaloğlutarafından ölümsüzleştirilmiş direnişleri ile de kendilerinden sözettirmişlerdir.

Anadolu Avşarları'nı iki gruba ayırmakmümkündür. Birinci grup, Selçuklular zamanından itibaren Anadolu'nunçeşitli illerine dağılmış, çok eskiden yerleşik hayata geçmiş olangruptur. Germiyanoğlulları, Karamanoğulları gibi.

İkinci grupise, 1865 yılına kadar, güney Anadolu'da göçebe hayat sürmekte iken, butarihten sonra yerleşik hayata geçen Avşarlardır.

Türklerintarihi coğrafyası içinde pek çok yer bu ismi taşımaktadır. Ayrıcayaygın bir soyadı olarak günümüze kadar gelmiştir. Günümüzde yerleşikolmalarına rağmen, bir kısmı, adetlerini halen devam ettirmektedirler.Bugün Kayseri’nin Sarız ve Pınarbaşı ilçelerine bağlı çok sayıda köyile, Pınarbaşı'nın Pazarören beldesi ve bu belde çevresindekiköylerinden pek çoğu, Kayseri ilçesi ve Tomarza’nın Toklar beldesiçevresindeki köylerin yarıdan fazlasında Avşarlar yaşamaktadır. AyrıcaAdana’ya bağlı Mağara ilçesi köylerinden Ayvad ve Ağdaşalanı köyleride, Avşarlar tarafından iskân edildiği gibi, Çukurova’da mevcut bazıAvşar köylerinden başka, Kastamonu, Bolu, Muğla, Denizli, Isparta veAntalya, Çorum ( Örn. Çorum ili Kargı ilçesi Avşar Köyü ) yörelerindepek çok Avşar köy adına rastlanır.

kısacası araştırmalara göre analizlere göre bizim kökenimiz avşardır